Oταν κάποια διάσημη γράφει σε βιβλίο την εμπειρία της από ένα πρόβλημα υγείας, και ιδιαίτερα για μια συναισθηματική διαταραχή που αναστατώνει αισθήματα αυτοπεποίθησης και ικανότητας, τότε σίγουρα η γυναίκα αυτή τυγχάνει αξιοσημείωτης προσοχής. Eτσι, λοιπόν, το νέο βιβλίο της ηθοποιού Μπρουκ Σίλντς με τίτλο «Down came the rain», όπου περιγράφει την πρόσφατη μάχη της με μια σοβαρής μορφής επιλόχεια κατάθλιψη, φέρνει εκ νέου στο επίκεντρο αυτό το τόσο σύνηθες, αλλά συχνά χωρίς διάγνωση και σωστή θεραπεία πρόβλημα

Ποσοστό 10-20% των γυναικών βιώνουν μια σοβαρή κατάθλιψη μέσα σε λίγες εβδομάδες ή μήνες μετά τη γέννηση του παιδιού τους, αλλά λιγότερες από μια στις πέντε ακολουθούν θεραπευτική αγωγή. Και όμως η απουσία της απαραίτητης φροντίδας μπορεί να παρατείνει την άθλια αυτή κατάσταση καταλήγοντας σε μια μάχη της γυναίκας με την κατάθλιψη, που μπορεί να διαρκέσει ένα χρόνο ή ακόμη περισσότερο, προκαλώντας σοβαρότατο πρόβλημα στην ίδια, αλλά και στην οικογένειά της.

«Μην χάνετε χρόνο!»

Η κ. Σίλντς, άφησε και αυτή να περάσουν αρκετές εβδομάδες – κλεισμένη στο δωμάτιό της ανίκανη να φροντίσει τον εαυτό της και το μωρό που μετά από αρκετά χρόνια κατάφερε να αποκτήσει– μέχρι να ζητήσει τελικώς βοήθεια από τους ειδικούς.

Oσο για το μήνυμα που αυτή στέλνει σε όλες τις γυναίκες που αντιμετωπίζουν το ίδιο πρόβλημα; «Μην χάνετε χρόνο! Ζητήστε βοήθεια το συντομότερο δυνατό. Η επιλόχεια κατάθλιψη είναι απολύτως θεραπεύσιμη και υπάρχουν αρκετοί τρόποι για να ανταπεξέλθει κάποια γυναίκα σε αυτήν τη δύσκολη φάση της ζωής της. Και θυμηθείτε: η επιλόχεια κατάθλιψη είναι πέρα από τον έλεγχο σας. Αυτό δεν σημαίνει, ότι δεν είστε καλή μητέρα ή ότι είστε παρανοϊκή. Το πιο σημαντικό είναι ότι δεν πρέπει να περιμένετε ότι θα περάσει χωρίς αγωγή».

Συμπτώματα

Η περίφημη περίοδος θλίψης μετά τον τοκετό, που οι Αμερικανοί αποκαλούν baby blues, είναι πολύ συνηθισμένη κατάσταση. Περίπου το 70% των γυναικών είναι πιθανό να βιώσουν μεταπτώσεις στη διάθεσή τους που συνοδεύονται από δάκρυα και στενοχώρια για οποιοδήποτε ανούσιο γεγονός ή ακόμη και για κάποιο σχόλιο. Αυτά τα συναισθήματα που είναι παρόμοια με τα συμπτώματα που νιώθουν πολλές γυναίκες λίγο πριν την εμμηνορρυσία τους, το πιθανότερο είναι ότι οφείλονται στην απότομη πτώση των ορμονών –οιστρογόνων και προγεστερόνης– που συμβαίνει στον τοκετό.

Αυτά τα συμπτώματα συνήθως περνούν από μόνα τους μέσα σε δυο εβδομάδες και δεν χρειάζονται θεραπεία. Αλλά κάθε χρόνο για περίπου 400.000 Aμερικανίδες (ποσοστό που αντιπροσωπεύει το 10% των γεννήσεων), οι μεταπτώσεις στη διάθεση είναι ιδιαίτερα έντονες και καταλήγουν σε διαταραχή.

 Οι ίδιες οι γυναίκες αισθάνονται λύπη, απελπισία, εκνευρισμό, φοβούνται ότι θα κάνουν κακό στον εαυτό τους, το σύντροφο ή ακόμη και στο παιδί τους. Τα δάκρυα, οι εναλλαγές ανεξέλεγκτων συναισθημάτων, ο φόβος της μοναξιάς, η έλλειψη ενδιαφέροντος για το μωρό, η απώλεια δυναμικότητας και κινήτρων, η απόσυρση ή η απομόνωση από φίλους και οικογένεια και η ανικανότητα να πάρουν αποφάσεις ή να σκεφτούν με σαφήνεια είναι καταστάσεις που συγκαταλέγονται στα συμπτώματα. Επίσης, συχνά συνυπάρχουν σωματικά συμπτώματα όπως υπερβολική κούραση, διαταραχές στον ύπνο, απώλεια όρεξης, πονοκέφαλοι, πόνοι στο στήθος, ταχυπαλμίες και γρήγορη αναπνοή.

Η πιο σοβαρή μορφή της διαταραχής, η επιλόχεια ψύχωση συμβαίνει μία ή δύο φορές σε κάθε χίλιες γεννήσεις μέσα σε έξι εβδομάδες μετά τον τοκετό. Τα συμπτώματα μπορούν να περιλαμβάνουν πλάνη, παραισθήσεις, διαταραχές ύπνου και έμμονες ιδέες για το παιδί. Αν μείνει χωρίς θεραπεία μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να οδηγήσει σε αυτοκτονία ή ακόμη και δολοφονία του μωρού, του συζύγου ή άλλων παιδιών στην οικογένεια.

Παράγοντες επικινδυνότητας

Στους επικίνδυνους παράγοντες περιλαμβάνονται το προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό κατάθλιψης ή κατάχρησης ουσιών, έλλειψη υποστήριξης από την οικογένεια και τους φίλους, προβλήματα με προηγούμενες εγκυμοσύνες ή τοκετούς, κατάθλιψη σε προγενέστερη εγκυμοσύνη, συζυγικά ή οικονομικά προβλήματα, επιπλοκές στη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή του τοκετού, σημαντικές αλλαγές στη ζωή την ώρα του τοκετού, το να έχει ένα μωρό με σοβαρά προβλήματα.

Θεραπευτικές επιλογές και φαρμακευτική αγωγή

Στις δυνατότητες θεραπείας περιλαμβάνεται η ατομική ή ομαδική ψυχοθεραπεία, η φαρμακευτική αγωγή με αντικαταθλιπτικά, ορμόνες ή και τα δύο και διάφορα άλλα πράγματα που μπορούν οι ίδιες οι γυναίκες να κάνουν για τον εαυτό τους.

- Η ψυχοθεραπεία συνήθως είναι βραχεία, ίσως 6 - 12 συνεδρίες, και είναι ιδιαίτερα σημαντική αν τα συμπτώματα είναι σοβαρά, όπως ήταν χαρακτηριστικά για την κ. Σιλντς.

- Αρκετές περιπτώσεις επιλόχειας κατάθλιψης αντιμετωπίζονται με τα νέα αντικαταθλιπτικά γνωστά ως S.S.R.I (selective serotonin reuptake inhibitors). Aν και αυτά τα φάρμακα εκκρίνονται στο μητρικό γάλα, σε γενικές γραμμές θεωρούνται ασφαλή αλλά οι συνέπειές τους δεν έχουν ακόμη μελετηθεί καλά.

Η αμέλεια της θεραπείας της επιλόχειας κατάθλιψης μπορεί να προκαλέσει διαρκή προβλήματα όπως ανεπαρκή σύνδεσμο μεταξύ μητέρας - βρέφους κι αργότερα γνωστικά και συμπεριφορικά προβλήματα στα παιδιά.

- Μελέτες που ήδη εξελίσσονται ελέγχουν την αποτελεσματικότητα της θεραπείας με οιστρογόνα στην πρόληψη και αντιμετώπιση της επιλόχειας κατάθλίψης. Μια μελέτη έδειξε ότι οι γυναίκες με επιλόχεια κατάθλιψη που χρησιμοποιούσαν έμπλαστρο οιστρογόνων καθημερινά ένιωθαν λιγότερη κατάθλιψη σε σύγκριση με εκείνες που δεν τα χρησιμοποιούσαν. Ωστόσο μπορεί να υπάρχουν παρενέργειες καθώς τα οιστρογόνα μπορούν να μειώσουν την παραγωγή γάλακτος στο θηλασμό και μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο δημιουργίας θρόμβων στο αίμα.

- Οι γυναίκες μπορούν επίσης να βοηθήσουν τον εαυτό τους αν στραφούν στην οικογένεια και τους φίλους, προσφέροντας στον εαυτό τους όση μπορούν περισσότερη ξεκούραση, τρώγοντας πλήρεις τροφές, κάνοντας άσκηση, βρίσκοντας χρόνο για εκείνες, μιλώντας σε άλλους για το πώς αισθάνονται και απορρίπτοντας τις έννοιες της τελειότητας.

- Οι φίλοι και η οικογένεια μπορούν να ακολουθήσουν την ίδια τακτική προσφέροντας στη νέα μητέρα μια ευκαιρία να βγει έξω από το σπίτι, φροντίζοντας εκείνοι για το μωρό μια νύχτα, ετοιμάζοντας θρεπτικά γεύματα, πληρώνοντας τους λογαριασμούς, καθαρίζοντας το σπίτι, φροντίζοντας τα μεγαλύτερα παιδιά ακόμη και κλείνοντας ραντεβού με τους γιατρούς ή τους λειτουργούς ψυχικής υγείας.